Cumartesi Anneleri 12 Eylül sonrası idam edilenleri andı

  • 13:25 24 Ekim 2020
  • Güncel
İSTANBUL - Cumartesi Anneleri, eylemlerinin 813’üncü haftasında 12 Eylül 1980 darbesi sonrası idam edilen ve cenazeleri ailesine teslim edilmeyen İlyas Has ve Veysel Güney’i andı.
 
Cumartesi Anneleri, “Failler belli kayıplar nerede” sloganıyla gerçekleştirdikleri eylemin 813’üncü haftasını da pandemi nedeniyle sosyal medya hesapları üzerinden gerçekleştirdi. Eylemde bu hafta, 12 Eylül Askeri Darbe döneminde idam edilen ve cenazesi kaybedilen Devrimci Yol üyesi İlyas Has ve Veysel Güney’in hikayesi paylaşıldı. 
 
‘En kısa zamanda kayıplarımız bulunur’
 
Eylemde ilk olarak konuşan İlyas Has’ın kardeşi İmran Has, abisi İlyas’ın idam edildikten sonra cenazesinin kendilerine teslim edilmeden defnedildiğini bu nedenle mezarının 28 yıl boyunca kayıp kaldığını söyledi. 28 yıl boyunca verdikleri hakikat mücadelesinden asla vazgeçmediklerini belirten İmran, 2012 yılında Hüseyin Yılmaz ve Mesut Güngör tarafından İzmir Hacılarkırı Mezarlığı’nda olduğunu öğrendiklerini ifade etti. Abisinin kayıp olduğu süreçte ablasını, annesini, babasını kaybettiğini belirten İmran, “Onlar abimin mezarının bulunduğunu öğrenemeden aramızdan ayrıldılar. Umuyorum ki, diğer kayıplarımız da en kısa zamanda bulunur. Hepsinin önünde saygıyla eğiliyorum” dedi.
 
‘Babaannemin ve amcamın vasiyeti yerine gelecek’
 
İlyas ile aynı süreçte idam edilen ve cenazesi kaybedilen Veysel Güney’in yeğeni Doğan Güney ise şunları söyledi: “Devlet yetkilileri amcamın cenazesini bize çok gördüler ve teslim etmediler. Babaannem Zeynep Güney, ‘oğlumun bir mezarı olsun, başında bir dua edeyim’ diyordu. Fakat ömrü buna yetmedi. Oğlunun mezarını bulmadan hayata gözlerini yumdu. Son kayıp bulununcaya dek bu mücadele devam edecek. Ve babaannemin ve amcamın vasiyeti yerine gelmiş olacak.”
 
Eylemde bu haftanın açıklamasını ise Cumartesi İnsanları’ndan Ayşe Yıldız okudu. 
 
‘12 Eylül bugün sürüyor’
 
 Türkiye’nin yüzleşip hesaplaşmadığı en ağır dönemlerinden birinin de 12 Eylül Askeri Darbe dönemi olduğunu söyleyen Ayşe, bu dönemde yaşanan temel hak ve özgürlüklerin askıya alınma biçiminin bugünlere kadar süregeldiğini kaydetti. 
 
‘Suçlamanın vasfı mahkeme tarafından değiştirildi’
 
İlyas’ın 12 Eylül Askeri Darbe’nin ardından 28 Aralık 1980’de gözaltına alındığını ve tutuklandığını söyleyen Ayşe, Sıkıyönetim Komutanlığı İki Numaralı Askerî  Mahkemesi’nde görülen davada iddianamedeki suçlamanın vasfı mahkeme tarafından değiştirildiğini ve  İlyas’ın iddianamede yer almayan "Anayasal düzeni zorla değiştirmeye teşebbüs” suçlaması ile yargılanarak, 18 Ocak 1982’de ölüm cezasına mahkum edildiğini ifade etti.
 
Ayşe, davaya ilişkin şu bilgileri paylaştı: 
 
“Yerel mahkeme savcılığı, sanık hakkında Türk Ceza Kanununun 59 uncu maddesi uyarınca ceza indirimi uygulanması gerektiğine dair  temyiz talebinde bulundu. Başsavcılık da bu görüşe iştirak etti. Ancak Askerî Yargıtay 1'inci Dairesi  temyiz talebini reddederek, 20 Ekim 1982 tarihinde idam kararını oybirliği ile onayladı. Bu kez İlyas Has'ın avukatı Kasım Sönmez, yargılamanın yenilenmesi talebinde bulundu. Ancak bu talep de reddedildi. İki yıl  bekletilen dosya Turgut Özal hükümeti döneminde aniden raftan indirildi ve idam kararı hızla  TBMM ve Cumhurbaşkanı Kenan Evren tarafından onaylandı. İlyas Has, 1984 yılının 6 Ekim’i 7 Ekim’e bağlayan gecesi Buca Kapalı Cezaevi’nde idam edildi.”
 
Mezarı 28 yıl sonra bulundu
 
İlyas’ın cenazesinin ailesine teslim edilmeden görevliler tarafından defnedildiğini kaydeden Ayşe, ailenin yaptığı başvurulara rağmen defnedildiği yeri öğrenemediğini söyledi. Ayşe, İlyas’ın babası, Recep, ablası Fatma ve annesi Rafet Has’ın, İlyas’ın mezarının yerini öğrenemeden yaşamını yitirdiğini dile getirdi. Ayşe, “İlyas’ın idamından 28 yıl sonra İzmir’deki arkadaşları onun mezarını bulmak için uzun ve titiz bir araştırma yürüttüler. İlyas’ın izini sabırla süren arkadaşları onu, Bornova’da askeri kışlanın yanında bulunan  Hacılarkırı Mezarlığı’nın kimsesizler bölümündeki isimsiz bir mezarda buldular. İlyas Has’ın idamının 28. yıldönümü olan 7 Ekim 2012 tarihinde arkadaşları ve İlyas’ın kardeşi İmran Has, İlyas’ın mezar yerine ulaştıklarını kamuoyuna açıkladılar ve ilk kez bir anma gerçekleştirdiler” diye konuştu.
 
Eylem, açıklamanın ardından sona erdi.