Kayyım sığınmaevini kapattı: Kadınlar kaçtıkları şiddet ortamına geri döndü

  • 09:08 5 Ocak 2019
  • Güncel
Hikmet Tunç 
 
VAN - Van Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Rojin Yaşam Merkezi’nin kayyım tarafından kapatılması ile sığınmaevi de kapatıldı. Valilik ile Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’nün onayı ve denetimi çerçevesinde açılan sığınmaevi, “yapının uygun olmadığı’ gerekçesiyle kapatılırken, kadınlar kaçtıkları şiddet ortamına yeniden dönmek zorunda bırakıldı. 
 
Demokratik Bölgeler Partili (DBP) belediyelere atanan kayyımların kadın kazanımlarına yönelik saldırıları nedeniyle binlerce kadın mağdur edildi. İçişleri Bakanlığı talimatıyla Eylül 2016’dan itibaren atanan kayyımların ilk işi Kadın Politikalar Müdürlüklerinin tabelalarını indirmek ve kurumları teker teker kapatmak oldu. 
 
Van Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Rojin Yaşam Merkezi, 3 Ocak 2014’te Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü bünyesinde aktif olarak çalışmaya başladı. İlk olarak 30 personelin istihdam edildiği merkezde, ihtiyaç doğrultusunda yeni atölyeler ve sığınma evinin kurulmasıyla birlikte istihdam edilen personel sayısı 50’ye ulaştı. 
 
Binlerce kadına hizmet verdi
 
Merkez, 2014 yerel seçimlerinde Van’ın büyükşehir statüsü kazanmasıyla birlikte Kadın ve Aile Hizmetleri Daire Başkanlığı’na bağlandı. Kısa sürede bölgede binlerce kadınla buluşan yaşam merkezi, Kadın Ekonomisini Geliştirme Şube Müdürlüğü, Eğitim ve Araştırma Şube Müdürlüğü ve Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Şube Müdürlüğü ile faaliyetlerini sahada genişleterek sürdürdü. 
 
Kursiyerler kendi iş yerini açma fırsatı buldu
 
Kadın Ekonomisini Geliştirme Şube Müdürlüğü’ne bağlı tekstil, kilim dokuma, el sanatları, seramik ve gümüş işlemeciliği gibi üretim esaslı meslek edindirmeye yönelik çalışmalar yürüten atölyeler faaliyete geçirildi. Tekstil atölyesinde bulunan 42 adet dikiş makinesi yurt dışıyla ortaklaşa yapılan bir proje sonucu hibe olarak alındı. Tekstil atölyesi kursiyerleri için Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) ile ortaklaşa çalışıldı. Kursiyerlerin sigortaları ve ücretleri İŞKUR tarafından sağlanırken, kullanılan malzemeler (kumaş, iplik, iğne vb.) ise belediye tarafından temin edildi. Kursiyerler, 4 aylık süre zarfından sonra aldıkları sertifikalarla kendi iş yerlerini açma fırsatı buldu. 
 
Birçok alanda eğitim ve seminerler verildi
 
Eğitim ve Araştırma Şube Müdürlüğü'ne bağlı Eğitim Birimi ise, belirli aralıklarla Van merkez ve tüm ilçelerde "Toplumsal Cinsiyet Rolleri", "Kadın Erkek Eşitliği" ile "Kadının İnsan Hakları ve Üreme Sağlığı" konuları üzerine özgün ve karma olmak üzere eğitim programları düzenledi. Aynı zamanda neredeyse bütün Büyükşehir Belediyesi personellerine “Toplumsal Cinsiyet Rolleri” üzerine eğitimler verildi. 
 
Birim tarafından 8 Mart ve 25 Kasım gibi günlerde çeşitli panel ve programlar düzenlendi. Atölyelere katılan kursiyerlere "Toplumsal Cinsiyet Rolleri", “Kadının İnsan Hakları” ve “Üreme Sağlığı” üzerine eğitim programları verildi. Birimde kadınlara okuma-yazma kursu, toplumsal cinsiyet alanında farkındalık yaratmak amaçlı belirli aralıklarla film gösterimi ve söyleşi programları düzenlendi.  Van'daki yarı açık cezaevi yöneticileri Eğitim ve Araştırma Birimi'ni arayarak erkek mahkumlara toplumsal cinsiyet rolleri üzerine eğitim talebi doğrultusunda farkındalık yaratma amaçlı bir günlük eğitim verildi. Kurumun içinde Eğitim ve Araştırma Birimi'ne bağlı çocuk oyun alanı, kütüphane, spor salonu, resim atölyesi ve konferans salonundan kadınlar da yararlandı.
 
Anket çalışmalarıyla şiddet tespit edildi 
 
Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Şube Müdürlüğü’ne bağlı olarak danışma merkezi ve Sığınmaevi açıldı. Kayyım atanmadan önce müdürlük bünyesinde Van merkezde Geçiş İstasyonu ve Erciş ilçesinde danışmanlık merkezi kurulum aşamasında idi. Kayyım atandıktan sonra 2 merkezde aktifleştirilmeden kapatıldı.
 
Müdürlük bünyesindeki Danışma Merkezi'nde psikolog, sosyolog ve sosyal hizmet uzmanı gibi meslek elemanları çalıştı. Başvuruculara (şiddet ve istismar üzerine) yasal hakları ve sunulabilecek destekler bildirildikten sonra, talepleri doğrultusunda çalışma yürütüldü. Temel ilke olarak gizlilik esas alındı ve kadının can güvenliğini riske atmadan hareket edildi. Acil durumlarda şiddete maruz kalan kadın ve kız çocuklarına mesai dışında da hizmet verildi, hafta sonları, geceleri ve resmi tatillerde de nöbetleşe çalışma yürütüldü. Danışma Merkezi başvuruculara hukuki, barınma, ekonomik, psikolojik, sağlık ve sosyal alanda destekler sundu. Başvuru alma dışında ildeki şiddet durumu ve kadınların beklentilerini tespit amaçlı anket çalışmaları yapıldı. 
 
Kadın verileri düzenli tutuldu
 
25 Kasım ve 8 Mart gibi önemli günlerde Eğitim ve Araştırma Şube Müdürlüğü ile ortaklaşarak panel, tiyatro gösterimi, yürüyüş gibi etkinlikler düzenlendi. İntihar vakalarının en yoğun yaşandığı il olması nedeniyle 2015 yılında Van’da yaşamını yitiren kadınların aileleriyle görüşüldü. Adli tıp uzmanlarından otopsi raporu alınarak intihar vakaları araştırıldı, yapılan görüşmeler sonucu genel bir rapor elde edildi. Rapordan sonra intihar vakalarının önüne geçebilmek için çeşitli kampanya ve eğitimler yürütüldü.
 
Aynı zamanda ilde katledilen kadınların dava durumları takip edildi. 
 
Kadın yaşam merkezine erkekler atandı
 
Belediyeye atanan kayyımın ilk icraatı ise, daire başkanları ile müdürleri değiştirmek oldu. Kadın ve Aile Hizmetleri Daire Başkanlığı’na erkek atanırken, Kadın Ekonomisini Geliştirme Şube Müdürlüğü ile Eğitim ve Araştırma Şube Müdürlüğü’ne 15 yılı aşkındır belediyede çalışan erkekler getirildi. Erkek daire başkanı, kurum personeli ile yaptığı ilk toplantıda Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Şube Müdürlüğü görevini “alan zor” gerekçesiyle durdurdu. 
 
Sığınmaevi ‘yapı uygun değil’ denilerek kapatıldı
 
Valilik ile Aile ve Sosyal Hizmetler (ASPB) İl Müdürlüğü’nün izni ve denetimi çerçevesinde açılan sığınmaevi ise “yapının uygun olmadığı” gerekçesiyle kapatıldı. Bir yılı aşkındır aktif olan binada 44 kadın ile beraberindeki 39 çocuğu bulunuyordu. Şiddetle Mücadele Birimi ile sığınmaevi kapatıldıktan sonra bu alanlarda çalışan 20’ye yakın personele, “Sabah akşam gidip gelin kuruma, sadece yoklama kağıdına imza atın, maaşınızı almaya bakın” denildi. Çoğu meslek eğitimiyle donanımlı (sosyolog, psikolog, sosyal hizmet uzmanı, çocuk gelişim uzmanı vb.) bu alandaki personeller, başka alana kaydırıldı. Daire başkanına yapılan itirazlara “Yerinizde oturun, kime ne olacağı belli değil” yanıtı verildi. 
Rojin Kadın Yaşam Merkezi belediyeye külfet olmuş!
 
Rojin Kadın Yaşam Merkezi personellerinin bağlı bulunduğu ihale, "Şiddetle Mücadele Biriminin yeterli hizmet sunmadığı, sığınma evinin yapısının uygun olmadığı, diğer atölyelerde de kursiyer olmadığı yapılan gözlemler sonucu tespit edilerek kurumun beklenilen hizmeti sunmadığı, belediyeye ciddi külfet olduğu" gerekçeleriyle feshedilerek, kurumun kapatılması kararı alındı. 
 
Kadınlar ve personel mağdur edildi
 
Sığınmaevinin kapatılması ile hem kadınlar, hem de personeller mağdur edildi. Merkezde çocuk gelişimci olarak işe başlayan Hasret Yılmaz, “Ben orada eve sığınan kadınların çocuklarıyla ilgilenmek amaçlı görevlendirildim. Başvurucu sayısı değişiyordu. Bazen çocukların dışında kadınlarla da ilgilendiğim oluyordu. Sığınmaevindeki tüm kadınlar erkek tarafından maruz kaldıkları şiddetten kaynaklı sığınmıştı. Kadınların can güvenliği yok. Çünkü hepsi de eşinden kaçıyordu. Kısa sürede ihtiyaca göre kadınları yönlendiriyorduk. Bazıları şehir dışındaki merkezlere yönlendiriliyordu" dedi. 
 
'Kayyım politikaları kadın dayanışmasını kopardı'
 
Kayyımın kadınları mağdur ettiğini vurgulayan Hasret, şöyle dedi: "Yaşam merkeziyle birlikte birçok kadın iş sahibi oldu. Birçok hizmetten yararlanarak bilinçlendi. Sığınmaevindeki her kadınla birebir ilgileniliyordu. Kapatıldıktan sonra 20’nin üzerinde kadın, devlet sığınma evlerine yerleştirildi. Yerleştirildikleri sığınmaevlerinden daha sonra ayrılan kadınlar, şiddet gördükleri erkeklere geri dönmek zorunda bırakıldı. Kadınlar hayatta kalmak için mücadele verirken, kayyım atandıktan sonra tekrar kaçtıkları şiddete maruz kaldılar. Hala görüştüğüm birkaç kadın var. Birbirine sığınarak mücadele eden kadınları, kayyım politikaları birbirinden kopardı" şeklinde konuştu.